Integriteit Lokaal Bestuur

Op vrijdag 24 mei 2013 organiseerde VB Noord een studiemiddag over Integriteit in het Lokaal Bestuur in het Provinciehuis te Groningen. Integer openbaar bestuur – daar moet de burger op kunnen vertrouwen. Maar hoe zorg je daar voor? “Een beetje integer kan niet”, zei ooit de minister van Binnenlandse Zaken Ien Dales. In theorie is dat natuurlijk zo. Maar in de praktijk worden politici en ambtenaren soms geconfronteerd met lastige keuzes, glijdende schalen en dilemma’s. En uitglijden kan zomaar gebeuren, getuige de incidenten die de media ons melden. Maar uitglijders zijn te voorkomen en het maken van integere keuzes is te leren.

Daar waar in de jaren negentig de aandacht vooral was gericht op het reguleren van besluiten en activiteiten, de zogenaamde hard controls, is de aandacht in het afgelopen decennium steeds meer gericht op oordeelsvorming rond dilemma’s, de zogenaamde soft controls. Tegenwoordig is er in toenemende mate aandacht voor de integriteitscultuur in organisaties. Maar de hard controls zijn niet altijd bekend binnen de organisatie en de bereidheid om elkaar op niet integer gedrag aan te spreken blijkt vaak klein. Maar hoe moet het dan wel?

Toon Kerkhoff (Universiteit Leiden) begon de studiemiddag met een definitie van integriteit: het vermogen om in een concrete situatie met kennis en besef van commitments en de daarmee samenhangende waarden en verantwoordelijkheden verstandig te kunnen acteren en daarover verantwoording te kunnen afleggen. Uit de geschiedenis blijkt een voortdurende herijking van wat we wel en niet integer vinden, in een veranderende moraliteit en context. Zijn stelling is dat een beetje integer wel bestaat.

Sacha Spoor (Universiteit Nyenrode) hanteert een eenvoudiger definitie van integriteit, de goede dingen goed doen. Integriteitsdilemma’s zijn altijd te analyseren langs verschillende lijnen, waarbij de context veelal bepalend kan zijn. Zowel de standvastigheid, zorgvuldigheid als uitlegbaarheid van het handelen zijn relevant bij het afwegen van dilemma’s. In de praktijk ben je er niet met alleen een gedragscode of een klokkenluidersregeling. De succesfactor voor integriteit in een organisatie is een voortdurende dialoog over integriteit, waarbij de manager het belangrijkste voorbeeld is.

Die rol herkent Hans Leijtens (KMAR) ook in de praktijk. Bij de koninklijke marechaussee is integriteit het fundament onder het vertrouwen van burgers en de legitimiteit van het handelen. Medewerkers moeten het goede doen, ook zonder toezicht, ook buiten diensttijd. Hij gaat in op het sanctioneren van integriteitsovertredingen. Daarbij is een heldere grens: bij evident niet integer gedrag, volgt meteen ontslag. In andere situaties telt ook het vermogen van medewerkers om te reflecteren op gedrag.
In drie workshops kregen de deelnemers de mogelijkheid om zelf aan de slag te gaan met de stof. De KMAR verzorgde een workshop waarin dieper werd ingegaan op het de invoering en uitvoering van het integriteitsbeleid en de vraagstukken die zich daarbij in de praktijk voordoen.

Vanuit de universiteit Nyenrode verzorgde Peter Kole een workshop over integriteitsdilemma’s. In het publiek domein wordt vaak direct gesproken over oplossing, maar het is goed om eerst helder te krijgen wat nu precies het dilemma/probleem is: welke waarden staan in een gegeven situatie tegenover elkaar? En wat geef je een zwaardere rol in de afweging: de gevolgen of de eventueel geschonden beginselen?

Henriëtte Bout van het Bureau Integriteit van de gemeente Amsterdam volgde in haar workshop de aanpak die ze raadsleden in Amsterdam altijd voorhoudt. De regels over belangenverstrengeling in de Gemeentewet zijn behoorlijk streng, maar laten op onderdelen ruimte. Hoe benutten we die ruimte? Aan de hand van een korte quiz werd een aantal kennisvragen beantwoord en kwamen dilemma’s in discussie. De bij de workshop aanwezige raadsleden en wethouders herkenden zich volop in de geschetste dilemma’s.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *